വിശുദ്ധ അഗസ്റ്റിൻ: സത്യാന്വേഷണത്തിൽ നിന്ന് വിശുദ്ധിയിലേക്കുള്ള ഒരു മഹായാത്ര

“നാഥാ, അങ്ങേയ്ക്കായി ഞങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു; അങ്ങിൽ വിശ്രമിക്കുന്നതുവരെ ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയം അസ്വസ്ഥമായിരിക്കും.” വിശുദ്ധ അഗസ്റ്റിൻ

സഭയുടെ ചരിത്രത്തിൽ നൂറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിട്ടിട്ടും പ്രകാശം മങ്ങാത്ത ചുരുക്കം ചില വ്യക്തിത്വങ്ങളുണ്ട്. തത്ത്വചിന്തകൻ, ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞൻ, മെത്രാൻ, സഭാപിതാവ്, വിശുദ്ധൻ എന്നീ വിശേഷണങ്ങളെല്ലാം ഒരുമിച്ചു ചേരുന്ന അപൂർവ വ്യക്തിത്വമാണ് ഹിപ്പോയിലെ വിശുദ്ധ അഗസ്റ്റിൻ. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹത്വം ഗ്രന്ഥങ്ങളിലോ ബൗദ്ധിക പ്രതിഭയിലോ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല; തെറ്റിപ്പോയ ഒരു മനുഷ്യനെ ദൈവകൃപ വിശുദ്ധനാക്കി മാറ്റുന്നതിന്റെ ജീവിക്കുന്ന സാക്ഷ്യമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം തന്നെ. അന്വേഷണവും തെറ്റുകളും പാപവും ആന്തരിക സംഘർഷങ്ങളും കണ്ണുനീരും നിറഞ്ഞ ആ ജീവിതത്തിൽ, ഒടുവിൽ ദൈവത്തെ തേടിയ അശാന്തമായ ഹൃദയം ക്രിസ്തുവിൽ വിശ്രമം കണ്ടെത്തുന്നു.

മാറ്റത്തിന്റെ കാലത്ത് ജനിച്ച ബാലൻ

ക്രിസ്തുവർഷം 354-ൽ, ഇന്ന് അൾജീരിയയുടെ ഭാഗമായ വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെ തഗാസ്തെയിലാണ് ഔറേലിയസ് അഗസ്റ്റിൻ ജനിച്ചത്. റോമൻ സാമ്രാജ്യം ശക്തമായി തുടരുമ്പോൾ തന്നെ അതിന്റെ അടിത്തറകൾ ഇളകിത്തുടങ്ങിയ കാലമായിരുന്നു അത്—അതിർത്തികളിൽ ഗോത്രസമ്മർദ്ദം വർധിച്ചു, സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധികൾ ശക്തമായി, പരമ്പരാഗത പാഗൻ വിശ്വാസങ്ങൾ പുതിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം നൽകാനാവാതെ ക്ഷയിച്ചു. അതേസമയം, 313-ലെ മിലാൻ പ്രഖ്യാപനത്തിനു ശേഷം മതസ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ച ക്രിസ്തുമതം ഭൂഗർഭ കല്ലറകളിൽ നിന്ന് നഗരജീവിതത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. ഈ വലിയ ചരിത്രപരിവർത്തനത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് അഗസ്റ്റിന്റെ ജീവിതം ആരംഭിക്കുന്നത്.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിൽ തന്നെ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ലോകങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. പിതാവ് പാട്രിക്കിയസ് സാമൂഹിക സ്ഥാനത്തിനും കുടുംബോന്നമനത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകിയ പേഗൻ (വിജാതിയൻ) ആയിരുന്നു; അമ്മ മോനിക്കയാകട്ടെ ആഴമായ ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസമുള്ള സ്ത്രീയും. മകൻ വഴിതെറ്റിയപ്പോഴും മോനിക്ക അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചില്ല—ഉപദേശങ്ങൾ കൊണ്ടു മാത്രമല്ല, കണ്ണുനീരും പ്രാർത്ഥനയും കൊണ്ട് അവൾ മകനെ ദൈവത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ ശ്രമിച്ചു. പിന്നീട് വിശുദ്ധയായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട മോണിക്കയുടെ ഈ പ്രാർത്ഥന, സഭാചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ മാതൃസാക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്നായി നിലകൊള്ളുന്നു.

അറിവിനായുള്ള ദാഹവും വഴിതെറ്റലുകളും

ബാല്യം മുതൽ അസാധാരണമായ ബുദ്ധിശക്തിയുണ്ടായിരുന്ന അഗസ്റ്റിൻ മദൗറയിലും കാർത്തേജിലും വാഗ്മിത്വം (rhetoric) പഠിച്ചു. വാക്കുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനും ജനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കാനുമുള്ള അസാധാരണ കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ബുദ്ധിയുടെ വളർച്ചയ്ക്കൊപ്പം ജീവിതം വിശുദ്ധിയുടെ വഴിയിലായിരുന്നില്ല. യൗവനത്തിൽ ഭൗതികസുഖങ്ങളിൽ മുഴുകിയ അദ്ദേഹം വിവാഹിതനാകാതെ ഒരു സ്ത്രീയോടൊപ്പം ജീവിക്കുകയും അവരിൽ നിന്ന് അദെയോദാത്തുസ് എന്ന മകൻ ജനിക്കുകയും ചെയ്തു—മകനെ അദ്ദേഹം ഏറെ സ്നേഹിച്ചു. സ്വന്തം ജീവിതം പിന്നീട് തിരിഞ്ഞുനോക്കിയപ്പോൾ, തന്റെ തെറ്റുകൾ മറച്ചുവെക്കാതെ, പാപത്തിന്റെ ആകർഷണത്തിനുമപ്പുറം, ദൈവത്തോടുള്ള എതിർപ്പ് എന്ന നിലയിൽ പാപം ചെയ്യുന്നതിൽ പോലും മനുഷ്യന് ലഭിക്കുന്ന വിചിത്രമായ ആനന്ദത്തെ അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

ഇതിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ ഉദാഹരണമാണ് Confessions എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലെ പേരയ്ക്കാമോഷണ സംഭവം. വിശപ്പുകൊണ്ടോ ആവശ്യത്താലോ അല്ല, വിലക്കപ്പെട്ടതു ചെയ്യണമെന്ന ആഗ്രഹം കൊണ്ടു മാത്രമാണ് സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം അദ്ദേഹം ഒരു പേരയ്ക്കമരം കൊള്ളയടിച്ചത്. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഇത് ഓർത്തപ്പോൾ, നല്ലതിനെ അറിഞ്ഞിട്ടും മനുഷ്യൻ എന്തുകൊണ്ട് തിന്മയിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന ചോദ്യം അദ്ദേഹത്തിന് വെളിപ്പെട്ടു—ഇത് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദൈവശാസ്ത്രചിന്തയുടെ കേന്ദ്രവിഷയങ്ങളിലൊന്നായി മാറി.

“സത്യം എവിടെയാണ്?”

സത്യത്തിനായുള്ള ഒരു വലിയ ദാഹം അഗസ്റ്റിന്റെ ഉള്ളിൽ വളർന്നു. സിസറോയുടെ രചനകൾ അദ്ദേഹത്തിൽ തത്ത്വചിന്തയോടുള്ള ആകർഷണം ജനിപ്പിച്ചെങ്കിലും, ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസം അന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ബുദ്ധിപരമായി തൃപ്തികരമായി തോന്നിയില്ല. അതിനാൽ അദ്ദേഹം മാനിക്കേയിസത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു—നന്മയും തിന്മയും തമ്മിലുള്ള ശാശ്വത പോരാട്ടമാണ് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമെന്ന ഈ സിദ്ധാന്തം, തിന്മയുടെ പ്രശ്നത്തിന് ബുദ്ധിപരമായ പരിഹാരം നൽകുന്നതായി തോന്നി. എന്നാൽ അതിന്റെ പരിമിതികൾ പെട്ടെന്നു തന്നെ അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. തുടർന്ന് നവപ്ലേറ്റോണിസത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ അദ്ദേഹം, ആത്മാവിന്റെ ഉയർച്ചയെയും പരമസത്യത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകളാൽ ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസത്തോട് കൂടുതൽ അടുത്തു. എങ്കിലും ഒരു പ്രശ്നം അവശേഷിച്ചു: സത്യം മനസ്സിലാക്കുന്നത് മാത്രം പോരാ, ജീവിതം മാറണം. ബുദ്ധി ദൈവത്തിലേക്ക് നീങ്ങിത്തുടങ്ങിയെങ്കിലും ഹൃദയം ഇപ്പോഴും പഴയ ജീവിതത്തിന്റെ ബന്ധനത്തിലായിരുന്നു.

മിലാനിലെ വിശുദ്ധ അംബ്രോസും ആന്തരിക പോരാട്ടവും

വലിയ വഴിത്തിരിവുണ്ടായത് മിലാനിൽ വാഗ്മിത്വാധ്യാപകനായി ജോലി ചെയ്യുമ്പോഴാണ്. പുറമേ പ്രശസ്തിയും വിജയവുമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ഉള്ളിൽ അസ്വസ്ഥനായിരുന്ന അഗസ്റ്റിൻ അവിടത്തെ മെത്രാൻ വിശുദ്ധ അംബ്രോസിനെ പരിചയപ്പെട്ടു. ആദ്യം അംബ്രോസിന്റെ വാഗ്മിത്വമാണ് ആകർഷിച്ചതെങ്കിലും, അതിനു പിന്നിൽ വാക്ചാതുര്യം മാത്രമല്ല, സത്യവും ആത്മീയ ആഴവുമുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ബൈബിളിനെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ മാത്രമല്ല, ആന്തരികവും ആത്മീയവുമായ അർത്ഥത്തിൽ വായിക്കാൻ അംബ്രോസിന്റെ പ്രസംഗങ്ങൾ അഗസ്റ്റിനെ സഹായിച്ചു. അമ്മയുടെ നിരന്തര പ്രാർത്ഥനയും അംബ്രോസിന്റെ ആത്മീയ സാക്ഷ്യവും ചേർന്ന്, അഗസ്റ്റിന്റെ ഉള്ളിൽ പുതിയൊരു പോരാട്ടത്തിന് തുടക്കമിട്ടു.

ഈ പോരാട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും സത്യസന്ധമായ സമ്മതമായിരുന്നു: “കർത്താവേ, എനിക്ക് വിശുദ്ധി തരണമേ—പക്ഷേ ഇപ്പോൾ വേണ്ട.” ദൈവത്തെ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും പഴയ ജീവിതം വിട്ടുകളയാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞില്ല. ബുദ്ധി “ദൈവത്തിലേക്ക് മടങ്ങുക” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ ശീലങ്ങൾ “ഇനി കുറച്ചുകൂടി” എന്ന് മന്ത്രിച്ചു. ദൈവത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്നതും പഴയ ജീവിതം വിടാൻ കഴിയാത്തതുമായ മനുഷ്യാനുഭവത്തിന്റെ ഏറ്റവും മാനുഷികമായ ചിത്രമാണിത്.

“Tolle, lege” — എടുത്ത് വായിക്കുക

നിർണായക നിമിഷം ഒടുവിൽ എത്തി. ആന്തരിക വേദനയിൽ ഒരു തോട്ടത്തിൽ കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന അഗസ്റ്റിൻ, താൻ ആരായിരിക്കണം എന്നതും താൻ ജീവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ജീവിതവും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടത്താൽ തകർന്നിരുന്നു. അപ്പോൾ അടുത്തുനിന്ന് ഒരു കുട്ടിയുടെ ശബ്ദം: “Tolle, lege! Tolle, lege!”—”എടുത്ത് വായിക്കുക!” ദൈവത്തിന്റെ വിളിയായി അതു സ്വീകരിച്ച അദ്ദേഹം തിരുവെഴുത്ത് തുറന്നു. കണ്ണിൽപ്പെട്ടത് റോമർ 13:13-14—യേശുക്രിസ്തുവിനെ ധരിക്കാനും ജഡമോഹങ്ങൾക്ക് ഇടം കൊടുക്കാതിരിക്കാനുമുള്ള ആഹ്വാനം. ആ വചനങ്ങൾ ഹൃദയത്തെ തുളച്ചുകയറി. വർഷങ്ങളായി അന്വേഷിച്ച സത്യം ഒരു തത്ത്വചിന്ത മാത്രമല്ലെന്നും, സത്യം ഒരു വ്യക്തിയാണെന്നും—ആ വ്യക്തി യേശുക്രിസ്തുവാണെന്നും—അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

387-ലെ ഈസ്റ്റർ ദിനത്തിൽ അംബ്രോസിൽ നിന്ന് അഗസ്റ്റിൻ ജ്ഞാനസ്നാനം സ്വീകരിച്ചു; മകൻ അദെയോദാത്തുസും അതേസമയം ജ്ഞാനസ്നാനം സ്വീകരിച്ചു. അത് ഒരു ചടങ്ങല്ല, ഒരു ജീവിതത്തിന്റെ പുനർജന്മമായിരുന്നു. ഇതിനു തൊട്ടുപിന്നാലെ ഇറ്റലിയിലെ ഓസ്റ്റിയയിൽ വച്ച് അമ്മ മോണിക്ക അന്തരിച്ചു—മകന്റെ വിശ്വാസത്തിലേക്കുള്ള മടക്കം കണ്ട സന്തോഷത്തോടെ. വർഷങ്ങളോളം കരഞ്ഞു പ്രാർത്ഥിച്ച ഒരമ്മയുടെ കണ്ണുനീർ ഒരു വിശുദ്ധനെ ജനിപ്പിച്ചു.

ഇടയനും ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞനും

ആഫ്രിക്കയിലേക്ക് മടങ്ങിയ അഗസ്റ്റിൻ 391-ൽ ഹിപ്പോയിൽ പുരോഹിതനായും 395-ൽ മെത്രാനായും അഭിഷിക്തനായി. ഇവിടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ പുതിയ അധ്യായം ആരംഭിച്ചു—ഒരു ബുദ്ധിജീവി മാത്രമല്ല, ഒരു ഇടയൻ കൂടിയായി അദ്ദേഹം മാറി. പ്രസംഗിച്ചും എഴുതിയും ദരിദ്രരെ പരിചരിച്ചും സഭയെ ബാധിച്ച തെറ്റായ ഉപദേശങ്ങളെ ധൈര്യത്തോടെ നേരിട്ടും അദ്ദേഹം ജീവിച്ചു. “നിങ്ങൾക്കുവേണ്ടി ഞാൻ മെത്രാനാണ്; നിങ്ങളോടൊപ്പം ഞാൻ ഒരു ക്രിസ്ത്യാനിയാണ്” എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾ ഇടയവിനയത്തിന്റെ മനോഹര പ്രകടനമാണ്.

കൃപയുടെ ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞൻ

ഡൊണാറ്റിസ്റ്റുകൾ, മാനിക്കേയർ, പെലാജിയന്മാർ തുടങ്ങിയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുമായുള്ള സംവാദങ്ങളിലും പോരാട്ടങ്ങളിലും അഗസ്റ്റിൻ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു.

പ്രത്യേകിച്ച് ദൈവകൃപയുടെ ആവശ്യകത അദ്ദേഹം ശക്തമായി പഠിപ്പിച്ചു. മനുഷ്യൻ സ്വന്തം കഴിവുകൊണ്ട് മാത്രം രക്ഷ നേടുന്നില്ല. ദൈവത്തിന്റെ കൃപയാണ് മനുഷ്യഹൃദയത്തെ മാറ്റുകയും വിശുദ്ധിയിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്.

അഗസ്റ്റിന്റെ സ്വന്തം ജീവിതം തന്നെയായിരുന്നു ഈ സത്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ തെളിവ്.

തെറ്റിപ്പോയ മനുഷ്യനെ ദൈവകൃപ വിശുദ്ധനാക്കി മാറ്റി. “എനിക്ക് കഴിഞ്ഞു” എന്നല്ല, “ദൈവകൃപ എന്നെ മാറ്റി” എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാക്ഷ്യം.

നൂറ്റാണ്ടുകളെ സ്വാധീനിച്ച എഴുത്തുകാരൻ

അഗസ്റ്റിന്റെ എഴുത്തുകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തോളം തന്നെ മഹത്തരമാണ്. ലോകത്തിലെ ആദ്യകാല ആത്മകഥകളിൽ പ്രശസ്തമായ Confessions, വെറും ആത്മകഥയല്ല—ദൈവത്തോടുള്ള പ്രാർത്ഥനയും ആത്മപരിശോധനയും കൂടിയാണ്. 410-ൽ റോം കൊള്ളയടിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ക്രിസ്തുമതമാണ് കാരണമെന്ന ആരോപണത്തിന് മറുപടിയായി രചിച്ച The City of God, ഭൗമിക സാമ്രാജ്യങ്ങൾ ഉയരുകയും തകരുകയും ചെയ്യുമെങ്കിലും ദൈവരാജ്യം ശാശ്വതമാണെന്ന സന്ദേശം നൽകുന്നു. ക്രൈസ്തവ വിശ്വാസത്തിന്റെ കേന്ദ്രരഹസ്യമായ പരിശുദ്ധ ത്രിത്വത്തെ വിശദീകരിക്കാനുള്ള ആഴമേറിയ ശ്രമമായ De Trinitate, പാശ്ചാത്യ ദൈവശാസ്ത്രത്തെ വളരെയധികം സ്വാധീനിച്ചു.

“സ്നേഹിക്കുക; പിന്നെ നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യുക” എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്ത വാക്യം, പാപത്തിനുള്ള അനുമതിയല്ല—ഹൃദയം യഥാർത്ഥ ദൈവസ്നേഹത്താൽ നിറഞ്ഞാൽ പ്രവർത്തികളും ആ സ്നേഹത്തിന്റെ വഴിയിലാകുമെന്ന ആശയമാണ്. ഹൃദയം മാറുമ്പോൾ ജീവിതവും മാറുന്നു.

വിശുദ്ധ തോമസ് അക്വീനാസ് മുതൽ മാർട്ടിൻ ലൂഥറും ജോൺ കാൽവിനും വരെയുള്ള ചിന്തകർ അഗസ്റ്റിന്റെ കൃപാ ദൈവശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് സ്വാധീനം സ്വീകരിച്ചു. ഇതുകൊണ്ടാണ് സഭ അദ്ദേഹത്തെ “Doctor of the Church” എന്ന ബഹുമതിയോടെ ആദരിക്കുന്നത്.

അവസാന ദിവസങ്ങളും ശാശ്വത സന്ദേശവും

അഗസ്റ്റിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന വർഷങ്ങൾ ശാന്തമായിരുന്നില്ല. റോമൻ സാമ്രാജ്യം തകർച്ചയിലേക്ക് നീങ്ങുകയും 430-ൽ വാൻഡലുകൾ ഹിപ്പോ നഗരം ഉപരോധിക്കുകയും ചെയ്തു. യുദ്ധഭീഷണിക്കിടയിലും സങ്കീർത്തനങ്ങൾ ധ്യാനിച്ചും ദൈവസന്നിധിയിൽ സമർപ്പിതനായും അദ്ദേഹം അവസാന ദിനങ്ങൾ ചെലവഴിച്ചു. ക്രിസ്തുവർഷം 430 ആഗസ്റ്റ് 28-ന്, ഏകദേശം 75-ാം വയസ്സിൽ അഗസ്റ്റിൻ ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞു. എന്നാൽ അത് അവസാനമായിരുന്നില്ല—അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്തകൾ സർവകലാശാലകളിലും സെമിനാരികളിലും ആശ്രമങ്ങളിലും പള്ളികളിലും ഇന്നും മുഴങ്ങുന്നു.

വിശുദ്ധ അഗസ്റ്റിന്റെ ജീവിതം ഒരു കഥ മാത്രമല്ല, നമ്മുടെ ഓരോരുത്തരുടെയും ജീവിതത്തിലേക്കുള്ള കണ്ണാടിയാണ്. സുഖത്തിൽ സമാധാനം അന്വേഷിച്ചെങ്കിലും കണ്ടില്ല; തത്ത്വചിന്തയിൽ സത്യം അന്വേഷിച്ചെങ്കിലും പൂർണ്ണത കണ്ടെത്തിയില്ല; വിവിധ ആശയങ്ങളിൽ ഉത്തരം തേടിയെങ്കിലും ഹൃദയം ശാന്തമായില്ല. ഒടുവിൽ ക്രിസ്തുവിലേക്കു തിരിഞ്ഞപ്പോൾ മാത്രമാണ് ആ ഹൃദയം വിശ്രമം കണ്ടെത്തിയത്. നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലെ ശൂന്യത എപ്പോഴും പരാജയത്തിന്റെ അടയാളമല്ല—ചിലപ്പോൾ അത് ദൈവത്തിനായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ഹൃദയത്തിന്റെ ദാഹമാണ്. സമ്പത്തും അറിവും ബന്ധങ്ങളും സുഖങ്ങളും ജീവിതത്തിന് ആവശ്യമായിരിക്കാമെങ്കിലും, മനുഷ്യൻ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് ദൈവത്തിനായി ആയതിനാൽ, അവയ്ക്ക് മാത്രം ഹൃദയത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ദാഹം ശമിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.

അഗസ്റ്റിന്റെ കഥ പാപത്തിലല്ല, കൃപയിലാണ് അവസാനിക്കുന്നത്. നീ എത്ര ദൂരം തെറ്റിപ്പോയാലും മടങ്ങിവരാൻ കഴിയും; നിന്റെ ഭൂതകാലം എത്ര ഇരുണ്ടതായാലും ദൈവകൃപയ്ക്ക് നിന്നെ മാറ്റാൻ കഴിയും; നിന്റെ ഹൃദയത്തിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ എത്ര ശക്തമായാലും ദൈവസ്നേഹം അതിനേക്കാൾ ശക്തമാണ്. നൂറ്റാണ്ടുകൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും, അശാന്തമായ മനുഷ്യഹൃദയത്തിന് യഥാർത്ഥ വിശ്രമം ലഭിക്കുന്നത് ദൈവത്തിൽ മാത്രമാണ് എന്ന അഗസ്റ്റിന്റെ വാക്കുകൾ ഇന്നും നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ മുഴങ്ങുന്നു.

✍ ഫാ. ജയ്സൺ കുന്നേൽ